Het jaar 2024 heeft de kaarten in de technologiesector op verschillende fronten opnieuw verdeeld. Tussen de inwerkingtreding van de Europese verordening inzake kunstmatige intelligentie, de explosieve stijging van het elektriciteitsverbruik van datacenters en de aanneming van een richtlijn over het recht op reparatie, brengen de techtrends van 2024 industriële, energetische en juridische afwegingen met zich mee waarvan de effecten zich over meerdere jaren uitstrekken.
Europese verordening inzake AI: een juridisch kader dat de markt herdefinieert
De Europese verordening inzake kunstmatige intelligentie (AI Act) is in werking getreden op 1 augustus 2024. De toepassing ervan is gefaseerd: bepaalde verboden en verplichtingen zijn eerder van kracht geworden dan de regels voor systemen die als hoog risico worden geclassificeerd. Deze gefaseerde inwerkingtreding verandert de spelregels voor bedrijven die oplossingen voor AI ontwikkelen of implementeren op Europees grondgebied.
Concreet moeten leveranciers van generatieve AI-modellen zich nu houden aan transparantie-eisen. De systemen die worden gebruikt voor werving, kredietbeoordeling of realtime biometrische monitoring zijn onderworpen aan specifieke beperkingen. Voor software-uitgevers en integrators betekent dit dat zij een mapping van het gebruik, versterkte technische documentatie en in sommige gevallen nalevingsaudits moeten opstellen.
Wat deze tekst onderscheidt van eerdere reguleringen, is de risicobenadering. Niet alle AI-toepassingen worden op dezelfde manier behandeld. Een klantenservice-chatbot is niet onderworpen aan dezelfde beperkingen als een gerechtelijke scoretool.
Deze granulariteit verplicht elk bedrijf om zijn eigen gebruik nauwkeurig te kwalificeren, wat een op zichzelf staande klus is. Degenen die tech-nieuws volgen op Mega REF hebben kunnen waarnemen dat deze regelgevende dimensie nu net zoveel ruimte in beslag neemt als technische aankondigingen in het nieuws van de sector.
Elektriciteitsverbruik van datacenters: de verborgen kosten van generatieve AI
De opkomst van generatieve AI heeft een energetische prijs die zelden wordt belicht in marketingpresentaties. Volgens het Internationaal Energieagentschap hebben datacenters ongeveer 415 TWh in 2024 verbruikt. De projectie is duidelijk: deze vraag zou tegen 2030 meer dan verdubbelen.
Om een idee te geven van de omvang, dit verbruik overtreft dat van veel Europese landen afzonderlijk. Elke aanvraag aan een groot taalmodel vereist een rekenkracht die aanzienlijk hoger is dan een klassieke webzoekopdracht. Vermenigvuldigd met honderden miljoenen dagelijkse gebruikers, wordt de energiekosten een strategische parameter.
De spanningen op de elektrische infrastructuur
Verschillende regio’s ter wereld hebben moeite om nieuwe datacenters op het netwerk aan te sluiten. Projecten zijn vertraagd of herzien vanwege gebrek aan beschikbare elektrische capaciteit. Deze fysieke beperking zou de uitrol van bepaalde AI-toepassingen kunnen vertragen, ongeacht hun technische volwassenheid.
Cloudgiganten investeren in specifieke energiebronnen (kernenergie, zonne-energie, windenergie) om hun bevoorrading te waarborgen. De vraag is niet langer of AI veel energie verbruikt, maar of de wereldwijde elektrische infrastructuur de vraag kan bijhouden. Er ontbreken nog gegevens over het exacte aandeel van generatieve AI in deze stijging, aangezien operators hun cijfers niet altijd uitsplitsen op basis van type werklast.
Recht op reparatie: de Europese richtlijn aangenomen in 2024
De Europese richtlijn inzake het recht op reparatie is aangenomen in juni 2024. Zij stelt een gemeenschappelijk kader in dat bedoeld is om de reparatie van consumptiegoederen, inclusief elektronische apparaten, te bevorderen. De uitvoering ervan vereist een omzetting in het nationale recht van elke lidstaat.
Voor de technologiesector zijn de implicaties concreet:
- Fabrikanten van smartphones, tablets en laptops moeten toegang garanderen tot reserveonderdelen en reparatie-informatie gedurende een minimale periode na de marktintroductie.
- Ontwerppraktijken die reparatie opzettelijk moeilijk maken (overmatig lijmen, onnodig gesoldeerde componenten) kunnen op een gemeenschappelijke juridische basis worden betwist.
- Een markt voor onafhankelijke reparatie, die lange tijd is belemmerd door de beperkingen van fabrikanten, zou zich op Europese schaal kunnen structureren.
Deze richtlijn past binnen een bredere trend van duurzame technologie en de strijd tegen geplande veroudering. Zij kan de vervangingscycli van apparaten potentieel wijzigen, wat zowel consumenten als de commerciële strategieën van fabrikanten beïnvloedt.
Generatieve AI en bedrijven: voorbij de aankondigingseffect
Generatieve AI heeft sinds eind 2022 het technologische nieuws gedomineerd. In 2024 is het onderwerp verschoven van ontdekking naar operationele integratie. Bedrijven die tekst-, code- of afbeeldingsgenerators hebben getest, staan voor vragen over opschaling.
Concreet beperkingen van de uitrol
Verschillende obstakels blijven bestaan. De betrouwbaarheid van de antwoorden die door taalmodellen worden geproduceerd, blijft een gedocumenteerd probleem: feitelijke hallucinaties, vooroordelen die zijn gereproduceerd vanuit de trainingsgegevens, moeilijkheid om de vertrouwelijkheid van de gegevens die in de prompts worden ingevoerd te waarborgen. Voor gereguleerde sectoren (gezondheidszorg, financiën, recht) maken deze beperkingen de autonome uitrol van generatieve AI prematuur zonder menselijke supervisie.
De exploitatiekosten vormen een andere onderschatte parameter. De licenties voor toegang tot de API’s van grote modellen vertegenwoordigen een significante post in de begroting, vooral voor KMO’s. Sommige bedrijven hebben ervoor gekozen om kleinere modellen te gebruiken, getraind op gegevens die specifiek zijn voor hun vakgebied, om zowel de kosten als de relevantie van de resultaten te beheersen.
Het jaar 2024 zal dus een overgang markeren: technologie is geen curiositeit meer, maar een hulpmiddel waarvan de adoptie afhankelijk is van zeer tastbare economische, juridische en energetische beperkingen. De meest structurele techtrends zijn niet altijd de meest spectaculaire; het zijn de trends die de voorwaarden waarin bedrijven opereren blijvend veranderen.
